11 lipca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej. Święto państwowe, ustanowione ustawą z dnia 4 czerwca 2025 roku, jest wyrazem hołdu dla wszystkich niewinnych ofiar jednej z najtragiczniejszych kart w historii Polski.
W latach 1939–1947 na Wołyniu oraz w Małopolsce Wschodniej dochodziło do masowych zbrodni na ludności polskiej. Ich kulminacją była 11 lipca 1943 roku, nazywana Krwawą Niedzielą, kiedy w skoordynowanych atakach napadnięto blisko sto polskich miejscowości. Zamordowano tysiące bezbronnych mieszkańców – dzieci, kobiety, osoby starsze i całe rodziny. Szacuje się, że w wyniku tych wydarzeń życie straciło nawet 150 tysięcy Polaków, a setki tysięcy zostały zmuszone do opuszczenia swoich domów i rodzinnych stron.
Dziś pochylamy głowy przed wszystkimi ofiarami tej tragedii. Wspominamy tych, którym odebrano życie, ale także tych, którzy przez kolejne lata nieśli ciężar bólu, utraty najbliższych i tęsknoty za utraconą ojczyzną. Ich los jest częścią naszej wspólnej historii i narodowej tożsamości.
Pamięć o przeszłości nie jest jedynie obowiązkiem wobec tych, którzy odeszli. Jest również zobowiązaniem wobec przyszłych pokoleń. Historia uczy nas, jak tragiczne konsekwencje niosą nienawiść, fanatyzm, nacjonalizm oraz pogarda dla drugiego człowieka. Dlatego tak ważne jest, aby prawda historyczna była poznawana, pielęgnowana i przekazywana dalej – z należnym szacunkiem dla faktów oraz dla ludzkiego cierpienia.
Jednocześnie pamięć nie powinna być źródłem kolejnych podziałów. Dojrzałe narody potrafią zachować wierność prawdzie, oddać sprawiedliwość ofiarom i mieć odwagę nazwać zło po imieniu. Potrafią również budować przyszłość na fundamencie wzajemnego szacunku, odpowiedzialności i dialogu. Prawdziwe pojednanie jest możliwe tylko wtedy, gdy opiera się na prawdzie, uznaniu krzywd oraz gotowości do ich uczciwego rozliczenia. Wymaga ono odwagi przyznania się do błędów i win, ale także siły, by przebaczać – nie po to, by zapomnieć, lecz by nie dopuścić do tego, aby podobne tragedie kiedykolwiek się powtórzyły.
Niech ten dzień będzie czasem refleksji nad wartością ludzkiego życia, nad znaczeniem pamięci i odpowiedzialności za przekazywanie historii kolejnym pokoleniom. Niech będzie również przypomnieniem, że tylko prawda, wzajemny szacunek i troska o godność każdego człowieka mogą stać się trwałym fundamentem pokoju między narodami.
Zdjęcia: Polska.org, IPN, Onet, TVP Wrocław, Wikipedia
