13 grudnia obchodzimy Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego – święto ustanowione przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 2002 roku, aby uczcić tych, którzy w latach 1981–1983 ponieśli ofiarę w obronie wolności, godności i praw obywatelskich.

Pamięć o wydarzeniach sprzed 44 lat

W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku władze PRL wprowadziły na terenie całego kraju stan wojenny. Decyzję tę podjęła powołana bezprawnie Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego z gen. Wojciechem Jaruzelskim na czele.

Wprowadzenie stanu wojennego przerwało okres społecznej aktywności i nadziei – czas nazywany „karnawałem Solidarności”.

Rozpoczęły się masowe aresztowania, internowania działaczy opozycji, ograniczenia swobód obywatelskich oraz brutalne tłumienie protestów. Wojsko i ZOMO pacyfikowały strajki w zakładach pracy, a ulice polskich miast wypełniły się czołgami i transporterami opancerzonymi.

Najtragiczniejszym symbolem tamtych dni stała się pacyfikacja kopalni „Wujek”, podczas której 16 grudnia 1981 r. zginęło dziewięciu górników, a wielu zostało rannych. W całym kraju dochodziło do demonstracji, represji i przemocy – według szacunków życie straciło od kilkudziesięciu do ponad 100 osób.

Stan wojenny formalnie zniesiono w lipcu 1983 roku, jednak konsekwencje tamtych decyzji Polacy odczuwali przez wiele kolejnych lat.

W ustanawiającej to święto uchwale Sejmu podkreślono, że pamięć o ofiarach ma być wyrazem wdzięczności dla tych, którzy „ponieśli ofiary na rzecz niepodległości Polski, swobód narodowych i obywatelskich”.

To również hołd dla odwagi ludzi, którzy – mimo ryzyka utraty wolności, zdrowia czy życia – nie zrezygnowali z walki o prawa obywatelskie i godność człowieka.

Co roku 13 grudnia w wielu miejscach w Polsce zapalana jest symboliczna świeca wolności, nawiązująca do gestu Jana Pawła II i prezydenta USA Ronalda Reagana, którzy w grudniu 1981 r. wyrazili swoje wsparcie dla narodu polskiego.

Pamiętajmy razem

W rocznicę wprowadzenia stanu wojennego oddajemy hołd wszystkim jego ofiarom oraz tym, którzy swoją odwagą i niezłomnością przyczynili się do odzyskania przez Polskę wolności.

Pamięć o wydarzeniach sprzed ponad czterech dekad jest naszym wspólnym obowiązkiem – wobec historii, wobec przyszłych pokoleń i wobec wartości, które dziś budują demokratyczną Polskę.