W 2025 roku Gmina Trzebownisko zrealizowała kompleksowy program zdrowotny z zakresu profilaktyki i wczesnej diagnostyki chorób skóry, który stanowił element długofalowej strategii budowania nowego standardu zdrowia publicznego na poziomie lokalnym. Program był odpowiedzią na realne potrzeby mieszkańców w zakresie dostępu do specjalistycznych świadczeń dermatologicznych oraz wczesnego wykrywania groźnych zmian skórnych.

Przebieg i zasady programu

Program był realizowany w okresie wrzesień–grudzień 2025 r. i miał charakter ogólnodostępny dla mieszkańców gminy, bez względu na wiek. Uczestnicy mogli skorzystać z bezpłatnych konsultacji dermatologicznych obejmujących:

  • pełną ocenę stanu skóry,
  • dermatoskopię znamion barwnikowych,
  • ocenę zmian podejrzanych onkologicznie,
  • działania profilaktyczne w zakresie nowotworów skóry,
  • edukację dotyczącą ochrony przeciwsłonecznej i pielęgnacji skóry,
  • kierowanie do dalszej diagnostyki lub leczenia w razie potrzeby.

Do programu zgłosiło się 426 osób, z czego 404 mieszkańców ostatecznie zostało objętych konsultacjami specjalistycznymi i ukończyło udział w programie

Skala i struktura uczestników

Program objął bardzo szeroką grupę mieszkańców – od dzieci w wieku 3 lat po seniorów w wieku 93 lat. Wśród uczestników było:

  • 249 kobiet i 155 mężczyzn,
  • 53 osoby do 18. roku życia,
  • 225 osób w wieku produkcyjnym (18–59 lat),
  • 126 seniorów w wieku 60+.

Najliczniej reprezentowane były miejscowości Łukawiec, Zaczernie i Stobierna, co potwierdza duże zapotrzebowanie na tego typu świadczenia w całej gminie

Najważniejsze efekty zdrowotne – co wykryto?

Efektem konsultacji było postawienie 45 różnych rozpoznań dermatologicznych. Dominowały zmiany łagodne i powszechnie występujące, jednak kluczowe znaczenie miały wykrycia wymagające pilnego dalszego leczenia.

Najczęściej rozpoznawane schorzenia:

  • znamiona barwnikowe – 161 przypadków,
  • zapalenia skóry – 31 przypadków,
  • brodawki łojotokowe – 31 przypadków,
  • trądzik – 25 przypadków.

Najważniejsze z punktu widzenia zdrowia publicznego były jednak wykrycia onkologiczne:

  • 4 przypadki nowotworów złośliwych skóry,
  • 1 przypadek czerniaka in situ, czyli najwcześniejszego, w pełni wyleczalnego stadium czerniaka,
  • łącznie 29 osób skierowano do dalszej specjalistycznej diagnostyki i leczenia

Wczesne wykrycie tych zmian oznacza realne zwiększenie szans na pełne wyleczenie i uratowanie zdrowia, a nawet życia mieszkańców.

Efekty edukacyjne i wzrost świadomości

Integralną częścią programu była edukacja zdrowotna dotycząca:

  • profilaktyki chorób skóry,
  • rozpoznawania niepokojących zmian,
  • ochrony przed promieniowaniem UV.

Testy wiedzy przeprowadzone przed i po udziale w programie wykazały:

  • wzrost średniego poziomu wiedzy z 74,5% do 78,2% poprawnych odpowiedzi,
  • 64 osoby (16% uczestników) odnotowały wyraźną poprawę wiedzy zdrowotnej

Choć efekt edukacyjny był umiarkowany, program znacząco zwiększył czujność onkologiczną mieszkańców i ich gotowość do reagowania na zmiany skórne.

Znaczenie programu dla mieszkańców

Zrealizowany program:

  • zapewnił realny, bezpłatny dostęp do specjalisty, bez długiego oczekiwania,
  • umożliwił wczesne wykrycie nowotworów skóry, zanim pojawiły się objawy zaawansowane,
  • objął opieką dzieci, dorosłych i seniorów,
  • potwierdził, że samorząd lokalny może skutecznie realizować wysokiej jakości programy zdrowotne,
  • przyczynił się do poprawy bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców gminy.

Waga i skala projektu – nowy standard zdrowia publicznego

Program konsultacji dermatologicznych w Gminie Trzebownisko był nie tylko jednorazowym działaniem, ale elementem nowego podejścia do zdrowia publicznego, opartego na:

  • profilaktyce zamiast leczenia skutków,
  • wczesnej diagnostyce,
  • dostępności świadczeń blisko miejsca zamieszkania,
  • odpowiedzialności samorządu za zdrowie mieszkańców.

Uzyskane wyniki jednoznacznie potwierdzają efektywność realizowanych działań oraz potencjał programu do dalszego rozwoju, w tym w obszarze edukacyjnym.